Eskituraç Köyü

Köy’ün Tarihi

Köyün bulunduğu yer yaylalıktır. Eskiden köyün bulunduğu yer ormanlık ve sulu bir alanmış. Burada o zamanlar Turaç kuşlarının yaşadığı sanılmaktadır. Şu anda bu kuşlar yoktur. Köyün bu kuşlardan dolayı ‘Turaç’ adını aldığı sanılmaktadır. İlçede aynı isimde bir köy daha kurulduğundan buraya ‘Eskituraç’ adı verilmiştir.

Köy’de Ekonomik Hayat

• Geçim Şartları: Köyün bulunduğu yer yüksek ve yaylalıktır. Rakım yaklaşık 1280 metredir. Buna bağlı olarak köyün geçimi çiftçilik ve hayvancılığa dayanmakla birlikte köyden göçen gurbetçiler de ailesine destek olmaktadır.
• Çalışma Şartları: Köyde serbest olarak çalışan duvarcı, tuğlacı, kalıpçı, sıvacı, fayansçı, su tesisatçısı ve boyacı ustaları vardır. Mesleklerini köy dışında gurbetçi olarak icra etmekteler.Köyde, bir kamyonet, dört minibüs, on otomobil, yirmi beşi aşkın traktör vardır. Traktörler tarım ve taşıma amaçlı kullanılmaktadır. Ayrıca birkaç yıl öncesine kadar köyde hemen her evde halı tezgâhı bulunmaktaydı, sekiz yılık eğitim sürecinin başlamasının ardından kızlar okula devam etmesiyle halı dokumakta terk edildi.
• Ekonomik Potansiyel: Hayvan ticareti, patatesçilik yapılmaktadır. Kurbanlık hayvan besiciliği yapılmaktadır. Hayvan yemi, sebze ve meyve gibi ihtiyaçlar köy dışından karşılanmaktadır. Köyde genel ihtiyaçların karşılanabileceği iki bakkal bulunmaktadır.
• Ziraat Durumu: Arpa, buğday, fiğ, patates ve karalâhana yetiştirilmektedir. Kendiliğinden geven, çayırotu, kuşburnu, yabani armut, yabani elma, alıç, kekik gibi bitkiler yetişir.
• Hayvancılık Durumu: Köyde yerli koyun, yerli inek, hoşteyn ve carse inekler, tavuk, at beslenmektedir. Birkaç yıl öncesine kadar öküz ve mandada belenmekteydi. Hayvan yetiştiriciliğinden, kışın uzun sürmesinden yem ot ve saman sıkıntısı çekilmektedir. Hayvanlara nazar değmesin diye nazar boncuğu takılmaktadır. Hayvanları kaybolanlar kurtağzı bağlamaktadır. Koyunun yeni doğanına ‘kuzu’ altı aylığına ‘toklu’ bir yaşındakilere ‘şişek’ denmektedir. Yeni doğan sığıra ‘buzağı’ altı aylığına ‘dana’ bir yaşındakilere ise erkeğine ‘tosun’ dişisine ‘düve’ deniyor.Mandanın yeni doğanına ‘balak’ altı aylığına ‘yaşar’ bir yıllığına erkeğine ‘boğa’ dişisine ‘düve’ deniyor. Tavuklarda yumurtadan yeni çıkanına ‘cüce’ iki-üç aylığına erkeğine ‘piliz’ dişisine ‘ferik’ denilmektedir.
• Tarım İşleri: Toprağı işlemek ve taşımacılık için traktör kullanılmaktadır. Ekin patozla yapılmaktadır. Ekin hasadında tırpan, orak, dirgen, yaba gibi aletler kullanılmaktadır.

Örf, Adet ve Gelenekler

• Nişan: Evlenme ve nişanlar genellikle görücü usulü ile yapılır. İstenilecek kız evine dünür gidilerek istenir. Kız sahipleri dünür gelenlere kızı söz verinceye kadar hiçbir ikramda bulunmazlar. Çünkü su dahi ikram edilse kız veriliyor sayılır. Kız sahibi vermeye razı oluncaya kadar gidip gelmeler devam eder. Daha sonra söz kesmek için bir gün tayin edilir. Söz kesme günü damat tarafı kendi yakınlarını, kız tarafı da köyün ileri gelenlerini davet ederler. Söz kesme de damat babasının konuşma ve itiraz hakkı yoktur. Ancak davet ettiği kişiler onun adına konuşur. Söz kesmede takılar, çeyiz ve alınacak diğer eşyalar bir listeye yazılır. Bu listedekileri damat tarafı karşılar. Kız tarafı hiçbir şey almak zorunda değildir. İsterse alabilir. Bu gece nişan günü tespit edilir.

  Nişanlar genellikle Cuma günleri Cuma namazından sonraya denk getirilir. Nişan gününe kadar damat tarafından geline elbiseler, yüzük, takılar, yakınlarına hediyeler alınır. Nişan günü sadece erkekler tarafından Nişan ilan edilerek dua yapılır. Toplananlara eskiden şerbet ikram edilirken, günümüzde şeker, lokum, bisküvi gibi yiyecekler ikram edilir. Sonunda gelin adına bahşiş toplanır. Bahşişler paradır. Nişan gününden bir gün sonra damat tarafından kadınları ‘bürük bürütme’ adı altında kız tarafın evinde toplanırlar. Bu toplantıda törenle geline bürük (yaşmaklı yazmanın, bürünenin ağzını, alnını ve saçlarını kapatacak biçimde çekitilmesi) bağlanır. Takılar takılır yüzüğü takılır ve elbiseler giydirilir. Toplanan kadınlar töreni takiben oyun ve eğlence yaparlar. Resmi ve dini nikâh düğünde yapılır.

• Ağırlık Verme:Ağırlık düğünden önce damat tarafından hazırlanan bütün çeyizin bir traktöre yüklenerek kız evine götürülmesidir. Ağırlık götürmede kayda değer bir eğlence yapılmaz.
• Düğün: Gelin alma günü Perşembe veya Pazar gününe denk getirilir. Kız tarafı kendi evinde genç kız ve kadınlar arasında, erkeklerde damat evinde teyp ve kendi söyledikleri türküler eşliğinde horon ve çevrede bilinen oyunlar oynanır. Bu oyunların orijinal bir yönü bulunmamaktadır.

  Damadın hamama (yıkanma ve tıraş olması) köyün dışındaki açık bir yerde akranları tarafından yaptırılır. Damat yıkamaya sağdıçla birlikte köyün gençleri toplu halde tören mahiyetinde gitmektedir. Damat yıkanırken eğlenceler yapılıp oyunlar oynanır. Damada soğuk serpme gibi şakalar yapılır. Damat sessiz ve saygılı olmak zorundadır. Damat ve sağdıç oradakilerle tokalaşarak eve dönülür. Damat anne babasından başlayarak yakınlarının ellerini öper.

  Gelin yıkama çevrede ‘kız başı yıkama ‘olarak adlandırılır. Kız sağdıcın evinde yıkanır. Yıkama sırasında genç kızlar arasında eğlenceler düzenlenir. Gelin yıkandıktan sonra yakınlarının ellerini öper. Yıkama gecesi gelin evinde kına gecesi düzenlenir. Kına damat tarafından bir alayla kız evine getirilir. Eğlence, türkü ve oyunlarla kına akran ve sağdıç tarafından yakılır. Gelin kına gecesini sağdıç ve arkadaşlarıyla birlikte geçirir.

  Gelin otomobil ya da minibüsle konvoy halinde alınır. Geline gelinlik giydirilir. Gelin götürülmeye hazır olunca sağdıç tarafından oda kapısı kilitlenir. Çeyizlerin (sandığın) üzerine kızın kardeşi oturur. Damat tarafı kapıyı açtırmak ve sandığı kurtarmak için bahşiş verirler. Gelinin çeyizleri bir arabaya yüklenir. Gelin anne-baba ve yakınlarının ellerini öperek ısmarlaşır (vedalaşır). Gelinin bineceği arabaya kız tarafından birisi oturur ve bahşiş almadıkça kalkmaz. Gelini sağdıç ve gelinin kardeşi birlikte damat evine konvoy halinde gidilir. Gelin, evine gelince (damat’ evine) damadın babası tarafından bir armağan vaadinde bulunmadan arabadan inmez. Gelin arabadan inince çatıda bulunan damat ve sağdıç gelinin üzerine elma, şeker, leblebi ve bozuk para atar. Bu hediyeleri çocuklar kapışırlar. Gelin bir odaya alınır ve beklenir. Akşamları yakınlar çağrılarak dini nikâh kıyılarak yemek yenir. Damat gerdeğe girerken arkadaşları tarafından yumruklarla dövülür. Damat içeri girince damat böreğini dışarıdaki arkadaşlarına ikram eder. Damat ve gelin iki rekât namaz kılıp dilekte bulunurlar.

  Ertesi günü kadınlar tarafından duvak düğünü yapılır.

Bayram Adetleri

• Kurban Bayramı: Bayramdan birkaç gün önce evler temizlenir ve badana yapılır. Kurbanlıklar hazırlanır. Bayramda ikram edilecek yemeklikler tatlı malzemeleri alınıp hazırlanır. Elbiseler on-on beş gün önceden alınır. Arife günü ikindi namazını müteakip topluca mezarlığa gidilir. Mezarlar ziyaret edilip Kuran okunur.

  Bayram gecesi evlerde hareketli bir gece yaşanır. Kadınlar bayram günü verilecek tatlı ve yemekleri hazırlarlar. Çocuklara, gençlere ve gelinlere kına yakılır. Bayram sabahı herkes bayramlık elbiselerini giyerler.

  Bayram sabahı bayram namazından itibaren caminin içinde büyükten küçüğe doğru sıralanıp bayramlaşılır. Gençler ve çocuklar köydeki evleri dolaşıp yaşlıların ellerini öperek bayramlaşır. Küskünler barıştırılır. Bu bayramlaşmanın bitiminden sonra kurbanlar mahalle mahalle topluca ya da evlerinin önünde tekbirlerle kesilir. Kesilen kurbanların üçte birini köye ek bir yere toplarlar. Kurban kesmeyen fakirlere eşit bir şekilde dağıtılır veya herkes kurbanının üçte birini dilediği fakirlere dağıtabiliyordu. Zamanla, bu dağıtımın adil olmadığı kanaatine varan dönemin imam-hatibi olan Salih KOCA herkesin kurban etlerini istediği yere vermeleri konusunda halkı yönlendi. Köy içi bayramlaşma bittikten sonra çevre köylerde akrabaları olanlar bayramlaşmaya giderler.

• Ramazan Bayramı: Kurban bayramından ayrı özelliği kurban kesilmemesi ve bayram gecesi kına yakılmamasıdır. Bu bayramda çocuklara şeker dağıtılır. Bundan dolayı bu bayrama şeker bayramı da denilmektedir.

Cenaze Törenleri

Sala verilerek cenazenin kim olduğunu herkes tarafından duyulması sağlanır. Çevre köylere haber edilir. Bu arada teçhiz ve tekvin işleri yapılır (mezarın hazırlanması, kefenin hazırlanması) Cenaze müsait bir yerde seyyar bir paravana getirilip görevlilerce yıkanır. Daha sonra cenaze namazı kılınarak, namazda bulunanlara, isteyen cenaze sahipleri tarafından ıskat dağıtılır, ıskat dağıtmayan cenaze sahipleri ise bu parayı öğrenci ve ihtiyaç sahipleri fakirlere dağıtırlar. Mezarlığa omuzlar üzerinde götürülerek dini törenle defnedilir.

Dönüşte cenaze sahiplerinin evine gidilerek başsağlığı dilenip teselli edilir. Kadınlar bu ziyarette cenaze evine komşu olanlar hazırlanmış yemekler, diğerleri de kuru gıda götürürler.

Cenaze günü köylü işine gitmez, radyo, teyp, tv çalınmaz. Bir günlük yas tutulur. Aksi davranışlar yadırganır.

Asker yol etme

Askere gidecek gençler bir hafta on-on beş gün önceden çalışmayı terk ederek tertip ve diğer arkadaşlarıyla eğlenceler düzenlerler. Bu eğlenceler; Kırda kuzu çevirme, köy civarında müzikli ve ziyafetli mevki mevki gezi yaparak kendilerini hazırlarlar. Askerler gideceği gün, köyün meydanında toplanırlar. Dualar edilerek askerler orada bulunanlarla ısmarlaşırlar. Vatandaşlar da askerlere harçlıklar verirler, vazifelerinin dürüst ve başarılı olması için nasihatler yapılır.Askerleri taşıyacak arabaya bayrak çekilerek süslenip hazırlanır. Arabalar kornalarını çalarak, köyü selamlayıp uzaklaşırken köylüler de alkışlar ve el sallamalarla cevap verirler.

Çevredeki Tecrübeler

Sonbaharda ağaçların yaprağını dökmeye tepeden başlaması kışın sert olacağına; aşağıdan başlayarak dökmesi de kışın hafif geçeceğine işarettir.Zemheride havanın sıcak gidip, kar erimesi kışın uzun süreceğine yorumlanarak şöyle söylenir: ‘Zemheride damla damlamaktansa kanın damlaması daha iyidir.Çevrede ve köyde sayılı fırtınalar: Gücük yedisi, mart dokuzu, albur beşi. Sonbaharlarda kuşların toplu olarak yere çökmesi kışın çok olacağına işaret eder.

Ulaşım ve Haberleşme

Köy ilçeye asfalt bir yolla bağlanmıştır. Bu yol kış yaz her türlü ulaşıma elverişlidir. Köy yolu 1975 yılında yapılmıştır. İlçeye ulaşım 4 adet minibüsle yapılmaktadır. Haberleşme alanında hayli mesafe kat edilmiştir, Köyde hemen her evde otomatik telefon vardır. Telefon hattı köye kadar yeraltından getirilmiştir. Elektrik ise köye 1981 yılında gelmiştir. Köyün büyük kısmında radyo, tv, teyp, çamaşır makinesi vs. elektronik aletler vardır.

Eğitim ve Öğretim Durumu

Köyde ilkokul 1962 yılında açılmıştır. 1962 yılında öğrenim çağını aşanlar da eğitim öğrenim durumu düşüktür. Yaşlı kadınlarda okuma yazma yoktur. Ancak 45 yaştan aşağılara açılan okuma yazma kursları neticesinde okuma-yazma oranı yükselmiştir.

Köyde 5.sınıftan sonra öğrenciler eğitim ve öğretimine bereketli kasabasına taşımalı olarak devam etmekteler.

Köyde çeşitli orta, lise ve yüksek öğretimde okuyan ve okumuş kişiler vardır. Köyde yetişmiş doktor, astsubay, maliyeci, veteriner hekim ve öğretmen vardır.